Ky vëllim i kushtohet periudhës së viteve 1912-1920 me një kapitull hyrës mbi rrënjët historike të çështjes shqiptare përgjatë fundit të shek. XVIII deri në fillimin e shek. XX. Në këtë botim janë bërë përpjekje serioze për të thelluar më tej studimin e shumë çështjeve historike që nuk kanë qenë trajtuar sa e si duhet më parë; për të bërë kritikën shkencore të një sërë pikëpamjesh, të cilat nuk mbështeteshin sa duhet në burime historike ose nuk ishin argumentuar plotësisht nga pikëpamja shkencore; janë aplikuar metoda të reja shkencore; janë sjellë teza e konkluzione të reja dhe është plotësuar teksti me referenca shkencore.